کتابخانه مدرسه فمینیستی: آثار چاپ شده مربوط به مسائل زنان و یا به قلم زنان، متعدد است. زنان مثل همیشه در زمینه ترجمه و تالیف آثار مربوط به خودشان فعال و پر انرژی اند. من هم سعی می کنم از این ببعد آثار و کتابهای مربوط به زنان را در وب سایت مدرسه برای شما معرفی کنم. امروز سه عنوان تازه که از عرضه آنها به بازار کتاب مدت کمی گذشته را معرفی می کنم:

۱٫ رُمان « زنستان »

نویسنده: شارلوت پرکینز گیلمن
مترجم: نوشین احمدی خراسانی
ناشر : نشر توسعه، ۱۳۸۸، ۳۰۰ صفحه، ۳۰۰۰ تومان

آرزوی زندگی ایده آل در جهانی عادلانه و بدون رنج و بدبختی، از قرن شانزده میلادی و پس از انتشار کتاب «آرمانشهر» سر توماس مور (۱۵۱۶) وارد ادبیات سیاسی و اجتماعی شد و در نیمه دوم قرن نوزدهم به انسجام و پختگی بیشتر دست یافت لذا در قرن بیستم در اغلب مکتوبات و آثار سیاسی و ژانرهای ادبی بازتاب در خوری پیدا کرد. در کنار این نگرش عام روشنفکرانه ، خواسته ی رفع تبعیض و تحقق دنیایی زیبا و فارغ از ستم جنسی که از مهر و دوستی و تعاون هم سرشار باشد همیشه منبع الهام سیاسی برای فمینیست ها نیز بوده است. لذا آرزوی تحقق چنین دنیای زیبایی به روشنی در رُمان «زنستان» شارلوت پرکینز گیلمن (۱۹۱۵) تبلور خود را یافته است. این اثر تاریخی که با دقت و حوصله ای شگرف به ترسیم جزییات این سرزمین ایده آل و بهتر (utopian) پرداخته است حتما بازتاب تفکر آرمانشهری قرن نوزدهم است که اکثریت برابری طلبان، مبلغ آن بودند. اما آرمانشهر مورد نظر فمینیست ها با آرمانشهرهای مساوات طلبان، کمی تفاوت دارد زیرا تخیل زنانه ی فمینیست های اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، سرزمین ایده آل خود را سرزمینی «مادر تبار» تصور می کردند.

هم از این رو، مادرتباری در فمینیسم آن دوره ـ که شارلوت پرکینز گیلمن یکی از معروف ترین شارحان آن است ـ خاصه در آثار ادبی خودگیلمن، به ویژه در رُمان «زنستان»، سرزمینی را برای مخاطب ترسیم می کند که ساکنانش فقط زنان هستند و از حضور مردان هیچ اثری نیست. جالب است که در این سرزمین، بی حضور مردان، زنان نه تنها همه امور مملکت خود را به خوبی اداره می کنند بل حتی باردار هم می شوند و نسل آنان بدون هیچ مشکلی طی قرنها تداوم می یابد.

اما ورود سه مرد جوان و جستجوگر آمریکایی به این سرزمین، و حوادث غیره منتظره ای که برای آنان اتفاق می افتد سرانجام باعث می شود که یکی از این سه نفر پس از بازگشت از این سفر خطرناک، حقایق شگفت آور سرزمین زنان (زنستان) را برملا کند.

۲٫ «سیطره جنس»

نویسندگان: محبوبه پاک نیا، مرتضی مردیها
ناشر: نشر نی، ۱۳۸۸، ۲۰۸ صفحه، ۳۶۰۰ تومان

اندیشه فمینیستی معاصر، فاقد یک متن پایه و مقدس است. فمینیسم مجموعه ای گوناگون و متکثر از آراء فلسفی، سیاسی، زیباشناختی، و روش های تغییر و اصلاح سبک زندگی است. نگرش و اندیشه فمینیستی تحت تاثیر تحولات فکری و تاریخی بشر، خود را تجهیز و به مرور کامل می کند. این مکتب ـ اگر بشود عنوان «مکتب» را به آن اتلاق کرد ـ هر چند که مانند دیگر مکاتب و مذاهب موجود بر محور یک «کتاب اصلی و مشخص» شکل نگرفته اما بر معیارها و اصولی عام در نگاه به تحول سبک زندگی، میان متفکران وهوادار انش توافقی کلی وجود دارد. این توافق ها البته بر پایه های متکثری از نظریه های فلسفی و عمل گرایانه، و هویت های دینامیک، نضج گرفته و در مسیر رشد و گسترش خود، از دیگر مکاتب و مذاهب همچون: اگزیستانسیالیسم، سوسیالیسم، لیبرالیسم، ‌رمانتیسم، الهیات رهایی بخش، و… بهره گرفته است.

کتاب «سیطره جنس» نوشته محبوبه پاک نیا و مرتضی مردیها نیز به این تنوع و تکثر در نظریه و عمل فمینیستی، اعتراف دارد و آن را موضوع عجیب و غریب و یا ضعف و گسست برای نظریه فمینیسم معاصر نمی داند: «نکته قابل توجه در اینجا این است که آنچه از تنوع یا آشفتگی که به فمینیسم نسبت داده می شود، به هیچ وجه اختصاصی به این مکتب خاص ندارد. شاید برجسته کردن دامنه اختلافات فکری و مواضع عملی فمینیست ها هم جلوه دیگری از نگاه انکارآمیز و بی باور نسبت به زنان باشد. چون علی رغم تاکیدی که بر تعدد و تعارض ایده های مکتب فمینیسم می شود، به دشواری می توان ادعا کرد که در مورد سایر مکاتب سیاسی ـ اجتماعی چنین چیزی وجود ندارد. بسیاری از کتابها که در مورد هر یک از این مکاتب، همچون سوسیالیسم، لیبرالیسم، و… نوشته می شوند پس از شرح اختلاف نظرها، مواضع متعارض، جداشدن ها و حتی تکفیرهای متقابل، به این نکته اشاره می کنند که نمی توان از یک لیبرالیسم یا یک سوسیالیسم که اصول مشخص و مشترکی دارد سخن گفت، بلکه لیبرالیسم ها و سوسیالیسم ها وجود دارد…» (نقل از مقدمه کتاب)

در جای دیگری از کتاب، محبوبه پاک نیا و مرتضی مردیها مجدداَ تاکید می کنند که «نظریه سیاسی فمنیسم معاصر به شدت متنوع است،؛ هم در مقدمات هم در نتایج. البته این موضوع تا حدودی درباره دیگر مکاتب و تئوری‌ها نیز صدق می‌کند و علت آن است که آن چه در جهان وجود واقعی و ملموس دارد، متفکرانند، نه مکاتب.» (همان)

نویسندگان «سیطره جنس» در پروسه کندوکاو و شناخت مکاتب فلسفی که پشتوانه فمینیسم بوده اند مکاتبی که طی دو قرن اخیر، اندیشه فمینیستی از آنان سیراب شده است (مثل لیبرالیسم، رمانتیسم، اگزیستانسیالیسم، و…) سعی در توضیح ماندگاری و استحکام گرایش‌های مختلف فمینیستی متناسب با استحکام این مکاتب دارند. در فصل پایانی کتاب، نویسندگان سعی کرده اند تا فمنیسم رادیکال را با نگاهی به مکتب انتقادی، بر رسی کنند. و سرآخر نیز تاثیر و کارکرد نظریه انتقادی در فمینیسم، مسئله عشق و خانواده و خودبسندگی زنانه را مورد ارزیابی مستقل خود قرار می دهند.

۳٫ «فصل مشترک تبعیض ها»، بررسی کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان

نویسنده: سمیه رواسیان کاشی.
ناشر: نشر شیرازه، ۱۳۸۸، ۲۳۶ صفحه، ۳۸۰۰ تومان

مقدمه «فصل مشترک تبعیض ها» با این جملات آغاز می شود: «حقوق بشر مستقیما به این امر که ما چگونه آینده را شکل می دهیم مربوط می شود. حقوق زنان حقوق بشر است و زنان نیمی از جمعیت جهانی را تشکیل می دهند که در آن عدالت اجتماعی و حقوق بشر در جوامع دموکراتیک مبتنی بر ارزش های ذاتی کرامت و برابری تمام افراد بشر می باشد». سمیه رواسیان کاشی سپس در ادامه می نویسد: «احترام به حقوق زنان به عنوان حقوق بشر نیازمند این تصدیق ساده است که زنان و دختران نه تنها به خاطر این که باید با مردان و پسران برابر باشند، شایسته بهره مندی از حقوق بشر می باشند بلکه به خاطر این که آنها بشر هستند شایسته بهره مندی از این حقوق هستند.» (از مقدمه کتاب)

«فصل مشترک تبعیض ها» همانطور که از نام اش پیدا است به مسئله تبعیض و انواع آن اختصاص دارد. این کتاب، رویکردی اسنادی به مسئله تبعیض دارد که البته مهم ترین اسناد و میثاق های بین المللی همچون: کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض از زنان، میثاق بین المللی حقوق اقتصادی ـ اجتماعی و فرهنگی، میثاق جامعه ملل (۱۹۱۹)، سازمان بین المللی کار (۱۹۱۹)، منشور سازمان ملل متحد (۱۹۱۹)، میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶)؛ در این مجموعه، بررسی شده است.

در یادداشت دبیر مجموعه نیز می خوانیم که: در ۱۰ دسامبر سال ۲۰۰۹ به مناسبت روز جهانی حقوق بشر، سازمان ملل متحد با شعار «تنوع را تحمل کنید، به تبعیض پایان دهید» بار دیگر دو هدف را مورد توجه قرار داد: نخست اینکه علی رغم تمام تلاش های صورت گرفته هنوز اشکال گوناگون تبعیض وجود دارد و دوم این که با رعایت تنوع فرهنگ ها آنچه که حتمی و مسلم است پایان دادن به اشکال مختلف و گوناگون تبعیض هست. نشر و پژوهش شیرازه در راستای برداشتن گامی برای تحقق اهداف خود که یکی از آنها چاپ و نشر کتابهایی در حوزه مطالعات زنان ایت هم زمانی چاپ کتاب «فصل مشترک تبعیض ها» را با این شعار سازمان ملل متحد دلیل بر اهمیت شناخت تبعیض و رفع آن نسبت به زنان می داند چرا که تبیض نسبت به زنان یکی از گسترده ترین مصادیق تبعیض است که می تواند با آموزش مصادیق آن مورد توجه قرار گرفته و نسبت به رفع آن اقدام شود.