فروغ فرخزاد، شاهزاده خانم شعر مدرن ایران

فروغ فرخزاد (۸ دی، ۱۳۱۳ – ۲۴ بهمن، ۱۳۴۵ در سانحه تصادف) شاعر معاصر ایرانی است. وی پنج دفتر شعر منتشر کرد که از نمونه‌های قابل توجه شعر معاصر فارسی هستند. فروغ فرخزاد در ۳۲ سالگی بر اثر تصادف اتومبیل بدرود حیات گفت.<>

سیمین بـِهْبَهانی (زادهٔ ۲۸ تیر ۱۳۰۶ در تهران) نویسنده و غزل‌سرای معاصر ایرانی است. او به خاطر سرودن غزل فارسی در وزن‌های بی‌سابقه به «نیمای غزل» معروف است.

غزاله علیزاده (۲۷ بهمن ۱۳۲۵ – ۲۱ اردیبهشت ۱۳۷۵)، نویسنده ایرانی که از آثار مشهور او رمان دوجلدی خانه ادریسی‌ها است.    (به یاد دوستم سحرناز کریمی سر کلاس زن در ادبیات).

زویا پیرزاد نویسنده و داستان نویس معاصر در سال ۱۳۳۱ در آبادان به دنیا آمد، در همان جا به مدرسه رفت و در تهران ازدواج کرد و دو پسرش ساشا و شروین را به دنیا آورد.

سیمین دانشور (زاده ۸ اردیبهشت سال ۱۳۰۰ خورشیدی در شیراز^[۱]-سن:۸۸ سال) نویسنده و مترجم ایرانی است. وی نخستین زن ایرانی است که به صورتی حرفه‌ای در زبان فارسی داستان نوشت.مهم‌ترین اثر او رمان سووشون است که نثری ساده دارد و به ۱۷ زبان ترجمه شده است و از جمله پرفروش‌ترین آثار ادبیات داستانی در ایران محسوب می‌شود.دانشور همچنین عضو و نخستین رئیس کانون نویسندگان ایران بود.

سیمون دوبووار (به فرانسوی:‎Simone De Beauvoir ‏) (۹ ژانویه، ۱۹۰۸-۱۴ آوریل، ۱۹۸۶) با نام اصلی سیمون لوسی ارنستین ماری برتراند دوبووار فیلسوف ، نویسنده ، فمینیست و اگزیستانسیالیست فرانسوی بود که در ۹ ژانویه، ۱۹۰۸ در پاریس در خانواده‌ای بورژوا به دنیا آمد.

اوریانا فالاچی (به ایتالیایی: Oriana Fallaci) ‏(‍۲۹ ژوئن ۱۹۲۹- ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۶) روزنامه‌نگار، نویسنده و مصاحبه گر سیاسی برجسته ایتالیایی است که در شهر فلورانس متولد شد و در سن ۷۷ سالگی در همان شهر درگذشت. وی در دوران جنگ جهانی دوم به عنوان یک چریک ضد فاشیسم فعالیت می‌کرد. آنچه بیش ار هر چیز به معروفیت وی کمک نمود، مجموعه مصاحبه‌های مفصل و مشهور او با رهبران سرشناسی همچون محمدرضا شاه پهلوی، یاسر عرفات، ذوالفقار علی بوتو، آیت‌الله خمینی، ایندیرا گاندی، معمر قذافی، هنری کیسینجر و… بود.

پری صابری (۱۳۱۱-) کارگردان تئاتر، نمایش‌نامه نویس و نویسنده رمان اهل کرمان است. او گروه تئاتر پازارگاد را ایجاد کرد و تالار مولوی را در تهران تاسیس کرد. صابری نشان لژیون دونور فرانسه را در سال ۲۰۰۴ دریافت کرد.

بی‌نظیر بوتو (به اردو: بینظیر بھٹو) (۲۱ ژوئن ۱۹۵۳-۲۷ دسامبر ۲۰۰۷) بانوی سیاست‌مدار پاکستانی بود.^[۱] وی طی دو دوره از سال‌های ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۰ و ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۶ نخست وزیر پاکستان از حزب مردم بود.

وی اولین زن مسلمان در تاریخ جهان اسلام بود که به مقام نخست‌وزیری در یک کشور اسلامی رسید. وی در طول دوران فعالیت سیاسی خود بارها به اتهام فساد مالی مواجه شده بود و به همین دلیل از مقام نخست‌وزیری برکنار شد. او را نیز همچون پدرش ذوالفقار علی بوتو دارای گرایش‌های سوسیالیستی و پوپولیستی می‌دانند.^[۲] وی سرانجام در دسامبر ۲۰۰۷ در پاکستان ترور شد و به قتل رسید.

قمرالملوک وزیری (۱۲۸۴ خورشیدی – ۱۴ مرداد ۱۳۳۸ خورشیدی)، نخستین زن در دوران تاریخ معاصر ایران بود که به صورت بی‌حجاب، به خوانندگی در حضور مردان پرداخت. از وی به عنوان پرآوازه‌ترین خواننده زن آوازهای سنتی ایران یاد می‌شود.

پروین اعتصامی در ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ خورشیدی در شهر تبریز به دنیا آمد. پدرش یوسف اعتصامی آشتیانی (اعتصام‌الملک) از سکنه شفت گیلان و اصالتاً آشتیانی بود و مادرش اختر فتوحی (درگذشتهٔ ۱۳۵۲) از اهالی آذربایجان بود. پروین تنها دختر خانواده بود و چهار برادر داشت.

طاهره صفّارزاده، (۲۷ آبان ۱۳۱۵، سیرجان – ۴ آبان ۱۳۸۷^[۱]، تهران)، شاعر، پژوهشگر و مترجم قرآن ایرانی بود.

صدیقه دولت‌آبادی (۱۲۵۸-۱۳۴۰) روزنامه نگار ایرانی و از فعالان انقلاب مشروطه و جنبش زنان در ایران است.

او از موسسان انجمن مشروطه‌خواهانه انجمن مخدرات وطن بود^[۱]. همچنین، بعدا از نخستین فعالان حقوق زنان در ایران شد و نشریه زبان زنان را درباره حقوق زنان منتشر کرد^.

خدیجه افضل وزیری. (۱۲۶۸ – ۱۳۵۹) فعال حقوق زنان و روزنامه‌نگار ایرانی.

در خانوادهٔ فرهیخته‌ای به‌دنیا آمد. مادرش بی‌بی‌خانم استرآبادی از فعالان حقوق زنان در دورهٔ مشروطه بود. پدرش موسی وزیرف (وزیری) ارتشی بود و معاون کلنل تقی‌خان پسیان. وقتی مادرش دبستان دوشیزگان را تأسیس کرد او به عنوان معلم در آن مشغول تدریس شد.

بی‌بی‌خانم استرآبادی از نویسندگان دوران مشروطه است. او در در روزنامه‌های حبل المتین، تمدن و نشریه مجلس مقاله می‌نوشت. بیشتر مقالات او در دفاع از آموزش دختران است. او نخستین دبستان دختران را بنیان گذاشت. بیشتر شهرت بی‌بی‌خانم استرآبادی به خاطر کتاب «معایب الرجال» است که به طنز و در پاسخ به «تادیب‌النسوان» نوشته‌است. او را نخستین زن طنزنویس ایران می‌دانند^[۱].

زرین‌تاج قزوینی (فاطمه یا ام‌السلمه) مشهور به طاهره قُرةالعَین یا طاهره بَرَغانی (زادهٔ ۱۲۲۸ قمری برابر با ۱۸۲۳ میلادی در قزوین – درگذشتهٔ ۱۲۶۸ قمری برابر با ۱۸۵۰ میلادی) شاعر و دین‌شناس بانفوذ کیش بابی در ایران بود.

رابعه دختر کعب قُزداری که به رابعه بلخی هم شناخته شده‌است، زن شاعر پارسی‌گوی نیمه نخست سده چهارم هجری (۹۱۴-۹۴۳میلادی) است.

رابعه همدوره با سامانیان و رودکی بود. بسیاری رابعه را نخستین زن شاعر پارسی‌گوی می‌دانند. رابعه از عربهای کوچیده به خراسان بود. پدرش فرمانروای بلخ و سیستان وقندهار و بست بود.

اولین زن وکیل دادگستری: “یکاترینا سعیدخوانیان” متولد۱۲۷۸ اولین زن ایرانی که پس از تحصیل در رشته قضایی در روسیه به سال ۱۳۲۷ در تهران پروانه وکالت گرفت و به کار پرداخت.

هرتا مولر (به رومانیایی: Herta Müller) زاده ۱۷ اوت ۱۹۵۳ نویسنده، شاعر و مقاله‌نویس رومانیایی‌تبار آلمانی است. او بیشتر به‌خاطر توصیف‌هایش از شرایط سخت زندگی در دوران حکومت نیکولای چائوشسکو شناخته شده‌است. مولر در سال ۲۰۰۹ برنده جایزه نوبل ادبیات شد.

شهلا اعزازی (۱۳۲۸–) جامعه‌شناس، استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم و پژوهشگر ایرانی اس.

شهلا اعزازی در ۱۳۲۸ از پدر و مادری اهل بندر انزلی در تهران زاده شد و در رشته طبیعی تحصیل کرد و برای ادامه تحصیل در جامعه‌شناسی و اقتصاد به اتریش رفت. او دکترای خود را از دانشگاه وین گرفت.

جسی شرلی برنارد (زاده شده با نام جسی سارا راویچ در ۸ ژوئن ۱۹۰۳ در ایالات متحده آمریکا – درگذشته ۶ اکتبر ۱۹۹۶ در واشنگتن) جامعه‌شناس و نویسنده فمینیست امریکایی و استاد دانشگاه واشنگتن بود. آثار او درباره زنان، جنسیت، روابط جنسی، ازدواج، و برهمکنش خانواده و جامعه مشهور هستند. جایزه‌ای دانشگاهی در رشته جامعه‌شناسی به نام او وجود دارد، جایزه جسی برنارد.

اِولین رید* (Evelyn Reed) (۱۹۰۵–۱۹۷۹) نویسنده و مبارز فمینیست و مارکسیست آمریکایی بود. او از رهبران حزب کارگران سوسیالیست آمریکا و از پایه‌گذاران ائتلاف حرکت ملی سقط جنین زنان بود^.

گروه نخست زنانی که وارد دانشگاه شدند. ردیف جلو از راست به چپ: شاهزاده کاوس، شمس الملوک مصاحب، بدرالملوک بامداد، سراج النساء (از هندوستان)، مهرانگیز منوچهریان، زهرا اسکندری، بتول سمیعی‌زاده.

شمس‌الملوک مصاحب (۱۲۹۲ در تهران – ۱۳۷۶) شاعر و نویسنده، و از نخستین سناتورهای زن مجلس سنای ایران بود. او جزو نخستین گروه زنان ایرانی که به دانشگاه رفتند نیز هست.

بدرالملوک بامداد (۱۲۷۷-۱۳۶۶^[۲]) روزنامه‌نگار، آموزگار، نویسنده و فعال اجتماعی ایرانی بود. او عضو انجمن کانون بانوان بود و بعدها از موسسان سازمان بانوان هوادار حقوق بشر و صاحب امتیاز روزنامه زن روز شد.

مهرانگیز منوچهریان حقوقدان، موسیقی‌دان و سیاست‌مدار و نخستین سناتور زن در ایران بود.

مهرانگیز منوچهریان در سال ۱۲۸۵ در مشهد به دنیا آمد. او در سال ۱۳۲۵ همراه با ۱۳ دختر دیگر از نخستین دانشجویان دانشکده حقوق دانشگاه تهران بود. منوچهریان این رشته را تا کسب دکترا ادامه داد.

او از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۱ سناتور انتصابی مجلس سنا بود.

پروانه وکالت مهرانگیز منوچهریان پس از انقلاب ۱۳۵۷ باطل شد. او در ۱۴ تیر ماه سال ۱۳۷۹ در تهران درگذشت.

مه‌لقا ملاح. (۱۲۹۶ – ) فعال محیط‌زیست. فرزند خدیجه افضل وزیری و نوهٔ بی‌بی‌خانم استرآبادی.

تاج‌السلطنه دختر ناصرالدین شاه قاجار (۱۳۰۱ هجری قمری- نامشخص) از مدافعان انقلاب مشروطه و عضو انجمن حریت نسوان بودو با شاعران آزادی‌خواهی هم‌چون میرزاده عشقی ارتباط داشت. خاطرات خود را می‌نوشت که چندی پیش بخش‌هایی از ان به نام «خاطرات تاج السلطنه» منتشر شد. تاج‌السلطنه حاصل ازدواج ناصرالدین شاه و دختر عموی‌اش توران ‌السلطنه است.

روزا لوکزامبورگ (به لهستانی: Róża Luksemburg) ‏ (۱۸۷۰ – ۱۹۱۹) انقلابی و لیدر سوسیالیست و کمونیست آلمانی و لهستانی‌تبار بود. او از مهم‌ترین چهره‌های سوسیالیستی در آغاز قرن بیستم بود. او از اصلی‌ترین بنیان‌گذاران حزب سوسیال دموکرات پادشاهی لهستان و اتحادیه اسپارتاکیست (بعدها:حزب کمونیست آلمان) بود.

به سال ۱۹۱۹ در پی یک شورش ناموفق، توسط دولت آلمان دست‌گیر و به هم‌راه دیگر رهبران حزب کمونیست آلمان منجمله، کارل لیبکنِشْت، تیرباران شد. لوکزامبورگ و لیبکنشت از چهره‌های محبوب نزد اکثر سوسیالیست‌ها و کمونیست‌ها هستند.

رخشان بنی‌اعتماد در سال ۱۳۳۳ در تهران زاده شد. او در رشته کارگردانی سینما در دانشکده هنرهای دراماتیک تهران (دانشکده سینما و تئاتر) تحصیل کرد. وی از سال ۱۳۵۲ با سمت منشی‌صحنه در تلویزیون مشغول به کار شد و تا سال ۱۳۵۹ چند فیلم مستند کوتاه را کارگردانی کرد.

تهمینه میلانی (زاده ۱۳۳۹) فیلمنامه نویس و کارگردان ایرانی سینمای ایران است. او منشی صحنه، طراحی صحنه و لباس، و تهیه کنندگی فیلم را نیز تجربه کرده‌است.

فَرُّخ‌رو پارسا نخستین زن ایرانی بود که در دوران حکومت پهلوی به مقام وزارت رسید. پست وی وزارت آموزش و پرورش در کابینه دوم و سوم امیرعباس هویدا بود.

دبیر اعظم حسنا , شهردار بابلسر ,از اولین شهردارهای زن

مهناز افخمی دومین زن در ایران است که به مقام وزارت رسید (پس از فرخ‌رو پارسا)، در سال ۱۳۵۵ به عنوان «وزیر مشاور در امور زنان» در دوره پهلوی انتخاب شد.

او از ۱۳۴۷ تا ۱۳۴۹ رئیس گروه آموزش زبان انگلیسی در دانشگاه ملی ایران بود، از ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۷ به مدت ۸ سال دبیر کل سازمان زنان ایران، و از ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ به مدت ۳ سال وزیر مشاور در امور زنان بود. مهناز افخمی مؤلف کتاب ها و مقاله‌های متعددی در زمینه حقوق زنان است، از جمله «به سوی یک جامعه مداراگر»، «زنان در تبعید»، «ایمان و آزادی»، «زنان مسلمان و مشارکت در عرصه‌های سیاسی»، «حقوق زن در ایران» و «آموزش حقوق زنان در جهان اسلامی».

کِیت میلِت (به انگلیسی: Kate Millett) (۱۴ سپتامبر ۱۹۳۴–) مجسمه‌ساز، نویسنده و فیلمساز فمینیست آمریکایی است.

کیت میلت در دانشگاه‌های مینه‌سوتا و آکسفورد تحصیل کرد و در بازگشت به نیویورک به مجسمه‌سازی مشغول شد. سپس به ژاپن رفت و مدتی آنجا اقامت گزید (۱۹۶۱–۱۹۶۳). در همین زمان نخستین نمایشگاه مجسمه‌سازی خود را برپا کرد. او در ۱۹۶۳ با فومیو یاشیما، مجسمه‌ساز ژاپنی ازدواج کرد و هر دو به آمرکا رفتند.

ویرجینیا وولف (۲۵ ژانویه ۱۸۸۲ – ۲۸ مارس ۱۹۴۱)، بانوی نویسندهٔ انگلیسی بود که آثار برجسته‌ای چون به سوی فانوس دریایی ، خانم دالووی و اتاقی از آن خود به‌رشته تحریر درآورده‌است.

ژولیا کریستِوا (به زبان بلغاری: Юлия Кръстева یولیا کریستوا و به زبان فرانسه: Julia Kristeva) ‏(۲۴ ژوئن ۱۹۴۱–) فیلسوف، منتقد ادبی، روانکاو، فمینیست و رمان‌نویس بلغاری-فرانسوی است که از اواسط دهه ۱۹۶۰ در فرانسه زندگی می‌کند.

جولیا کریستوا بعد از انتشار نخستین کتابش، Semeiotikè در ۱۹۶۹ تاثیر زیادی در تحلیل انتقادی، نظریه فرهنگ و فمینیسم گذاشت. کارهای او شامل کتاب‌ها و مقاله‌های بسیار درباره نشانه‌شناسی، بینامتنیت و ابجکسیون (خواری)در حوزه‌های زبان شناسی، نظریه ادبی و نقد، روانکاوی، زندگینامه‌نویسی و خود-زندگینامه‌نویسی، تحلیل سیاسی و فرهنگی، هنر و تاریخ هنر می‌شود.

او یکی از پیشگامان ساختارگرایی هنگام اوج این نظریه در علوم انسانی بود. کارهای وی همچنین جایگاه مهمی در اندیشه پساساختارگرایی دارد.